A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC BÀI HỌC STEM CHO HỌC SINH TRONG NHÀ TRƯỜNG

Giáo dục STEM là một quan điểm dạy học theo hướng tiếp cận liên ngành các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học. Thông qua cách tiếp cận giáo dục tích hợp trong STEM, học sinh nhận thức được sự giao thoa giữa các ngành khoa học và toán học, thấy được sự cần thiết của các kiến thức khoa học để giải quyết một vấn đề thực tiễn hay tạo nên một sản phẩm. Đồng thời, trong quá trình đó HS được khuyến khích sáng tạo, khơi gợi niềm say mê học tập và giúp các em khám phá tiềm năng của bản thân.

Mô hình giáo dục tích hợp STEM còn khá mới mẻ đối với giáo dục Việt Nam khi chỉ mới thử nghiệm khoảng vài năm gần đây. Từ năm 2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo hàng năm đã tổ chức cuộc thi “vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho HS trung học” và cuộc thi “Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho GV trung học”.  Đặc biệt cuộc thi “ Khoa học Kỹ thuật dành cho HS trung học” do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức đã trở thành điểm sáng tích cực trong giáo dục định hướng năng lực… Về cơ bản đây là một hình thức của giáo dục STEM. Các cuộc thi này là ví dụ cho mục tiêu giáo dục nhằm phát triển năng lực cho HS hình thành những kĩ năng học tập và lao động trong thế kỷ 21 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và đó cũng là mục tiêu mà giáo dục STEM hướng tới.

Để có thể tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng giáo dục STEM, đòi hỏi :

- HS cần phải có khả năng tư duy (Tư duy gồm 3 loại: (1) Tư duy mang tính chất chuyển đổi của nhận thức: Nhớ , hiểu, áp dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá. (2) Kỹ năng  giải quyết vấn đề và ra quyết định. (3) Tư duy phản biện), có sự hợp tác, có năng lực nghiên cứu khoa học.

- Điều kiện cơ sở vật chất phải đầy đủ.

- GV cần được đào tạo STEM, cần đầu tư nhiều thời gian, công sức, chất xám cho 1 bài học STEM.

- Phụ huynh và cả HS cần hiểu cụ thể về bản chất của giáo dục STEM, cần nhận thức đầy đủ về giáo dục STEM trong thời buổi công nghệ 4.0.

Để thực hiện được mục tiêu phát triển năng lực cho HS, mỗi bài học STEM cần phải được xây dựng theo 6 tiêu chí sau:

Tiêu chí 1: Chủ đề bài học STEM tập trung vào các vấn đề thực tiễn

Sản phẩm STEM lớp 11A7 - Máy lọc nước mini

Tiêu chí 2: Cấu trúc bài học STEM theo quy trình thiết kế kĩ thuật

Trong chủ đề STEM HS cần phải thực hiện theo 1 quy trình: (1) Xác định vấn đề - (2) Nghiên cứu kiến thức nền- (3) Đề xuất ý tưởng cho giải pháp – (4) Lựa chọn giải pháp tối ưu – (5) Phát triển và chế tạo mô hình – (6) Thử nghiệm và đánh giá – (7) Hoàn thiện thiết kế.

Tiêu chí 3: Phương pháp dạy học bài học STEM đưa học sinh vào hoạt động tìm tòi và khám phá, định hướng hành động, trải nghiệm và sản phẩm

Trong bài học STEM GV cần:

- Khơi dậy óc tò mò của HS bằng hệ thống câu hỏi liên quan tới chủ đề thực tiễn.

- Hướng HS hình thành được tư duy bậc cao bằng cách tự mình đặt ra các câu hỏi để xác định được hướng giải quyết vấn đề thực tiễn, bằng cách tạo ra sản phẩm.

- Phát triển tư duy phản biện cho HS thông qua quá trình thảo luận và tranh luận.

- Tham quan trải nghiệm để HS khám phá các ứng dụng, kỹ thuật trong thực tiễn đời sống, từ đó tự trả lời được các câu hỏi do chính mình đặt ra, làm tăng thêm hứng thú, học tập và sáng tạo ở HS, đồng thời giúp HS nâng cao mức độ hoàn thành sản phẩm.

Sản phẩm STEM lớp 10a7: Cách chế biến nước đậu nành sạch tại nhà
Sản phẩm STEM lớp 10A7: Chế biến nước đậu nành sạch, thơm ngon tại nhà

Tiêu chí 4: Hình thức tổ chức bài học STEM lôi cuốn học sinh vào hoạt động nhóm kiến tạo

GV giao nhiệm vụ cho các nhóm học tập để giúp các em làm việc cùng nhau như một nhóm kiến tạo. Làm việc nhóm trong thực hiện các hoạt động của bài học STEM là cơ sở để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác.

Trong bài học STEM GV chỉ cung cấp cho HS bộ câu hỏi gợi ý, định hướng mà không cung cấp cụ thể chi tiết các bước tiến hành như thế nào. HS sẽ phải chủ động suy nghĩ, làm việc nhóm và thảo luận với nhau nhiều để quyết định chọn cách thực hiện nào.

Tiêu chí 5: Nội dung bài học STEM áp dụng chủ yếu từ nội dung khoa học và toán học mà học sinh đã và đang học

Trong bài học STEM, GV cần kết nối và tích hợp nội dung ở lĩnh vực khoa học (sinh học, vật lý, hóa học), công nghệ và toán học. Từ đó, HS thấy rằng khoa học, công nghệ và toán không phải là các môn học độc lập, mà chúng liên kết với nhau để giải quyết các vấn đề.

Tiêu chí 6: Tiến trình bài học STEM tính đến có nhiều đáp án đúng và coi sự thất bại như là 1 phần cần thiết trong học tập

Trong bài học STEM, phương án giải quyết vấn đề là do HS suy nghĩ, làm việc nhóm và thảo luận với nhau lựa chọn cách thực hiện. Với việc chia 1 lớp thành nhiều nhóm như vậy sẽ có nhiều phương án khả thi, nhưng có thể sẽ khác nhau ở mức độ tối ưu khi giải quyết vấn đề. Qua đó HS được nếm trải qua các cảm xúc của thất bại cũng như thành công trong quá trình học tập.

Qua quá trình nghiên cứu tôi đã đề xuất và làm rõ quy trình thiết kế chủ đề STEM cũng như quy trình tổ chức dạy học theo hướng giáo dục STEM như sau:

Quy trình thiết kế chủ đề giáo dục STEM gồm 6 bước

1. Lựa chọn chủ đề giáo dục STEM:

2. Xác định mục tiêu của chủ đề giáo dục STEM

3. Xác định các vấn đề cần giải quyết trong chủ đề giáo dục STEM

4. Thiết kế tiêu chí và bộ công cụ kiểm tra, đánh giá học sinh.

  5. Xác định các nội dung cụ thể cần sử dụng để giải quyết vấn đề trong chủ đề STEM.

6. Thiết kế và tổ chức hoạt động học tập.

Tiến trình tổ chức dạy học theo hướng giáo dục STEM dựa trên nhiệm vụ cần thực hiện của HS:

  1. Nêu vấn đề thực tiễn

2. Xác định hướng giải quyết vấn đề thực tiễn

3. Tìm tòi, huy động kiến thức liên quan, xây dựng kế hoạch giải quyết vấn đề thực tiễn

4. Giải quyết vấn đề thực tiễn bằng cách xây dựng mô hình sản phẩm STEM

5. Kết luận, báo cáo kết quả


Tác giả: Lê Thị Thơ
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài tin liên quan